Nhãn dinh dưỡng là gì? quy định và cách ghi bảng thành phần

Khi làm hồ sơ tự công bố, nhiều anh chị chưa hiểu rõ nhãn dinh dưỡng là gì. Nếu tính nhầm các con số kiểm nghiệm, cơ sở rất dễ in sai bao bì. Bài viết này hướng dẫn chi tiết cách đọc các chỉ tiêu năng lượng, đạm và béo. Đồng thời, anh chị sẽ nắm vững các bước thiết lập bảng thành phần chuẩn xác.

Nhãn dinh dưỡng là gì?

Đây là bảng thông tin được in trực tiếp trên bao bì thực phẩm. Bảng này thể hiện cụ thể hàm lượng các chất dinh dưỡng thiết yếu. Thông tin được tính cho một khẩu phần ăn hoặc 100 gam sản phẩm. Ví dụ với một hộp sữa tươi 180 ml, nhà sản xuất ghi rõ mức năng lượng 76 kcal, chất đạm 3.0 g và chất béo 3.2 g.

Công bố số liệu dinh dưỡng giúp khách hàng lựa chọn món ăn phù hợp sức khoẻ. Đây cũng là căn cứ pháp lý để cơ quan quản lý kiểm tra gian lận thương mại. Một xưởng bánh từng phải thu hồi ngàn hộp bánh quy bơ vì ghi sai công thức gốc. Họ đã in lệch chỉ tiêu đường tổng số cùng hàm lượng natri thực tế.

Thông tin đo lường cần phản ánh chính xác kết quả kiểm định thực tế của từng lô hàng. Nhiều người mắc bệnh lý tiểu đường dựa vào con số bao bì để cân đối bữa ăn mỗi ngày. Một sai sót nhỏ của nhà sản xuất cũng dễ dàng làm mất niềm tin của khách hàng. Hãy ghi đúng kết quả đo.

Các thành phần thường ghi trên bảng dinh dưỡng

Để hoàn thiện hồ sơ gửi cơ quan quản lý, cơ sở cần nắm vững các chỉ tiêu cơ bản. Đi kèm với đó là hệ thống đơn vị đo lường tương ứng theo quy định hiện hành. Việc phân loại rõ nhóm chất thiết yếu giúp khách hàng dễ hình dung giá trị của món ăn. Dưới đây là bảng thành phần bắt buộc thường gặp.

Thành phần dinh dưỡng	Đơn vị đo	Ý nghĩa trên nhãn hàng hoá
Năng lượng (Energy)	kcal / kJ	Nhiệt lượng cung cấp cho cơ thể, quyết định mức độ sinh năng lượng
Chất đạm (Protein)	g	Hàm lượng đạm cấu trúc, giúp xây dựng cơ bắp
Chất béo tổng (Total Fat)	g	Bao gồm chất béo bão hoà và không bão hoà
Carbohydrate	g	Khối lượng tinh bột và các hợp chất cấu trúc đường
Đường tổng số (Total sugars)	g	Lượng đường tự nhiên và đường tinh luyện thêm vào
Natri (Sodium)	mg	Phản ánh lượng muối trong sản phẩm

Tuỳ nhóm sản phẩm, cơ sở có thể phân tích thêm vi lượng như canxi hay sắt. Đối với cơ sở kinh doanh, đăng tải bảng thành phần lên thiết kế website doanh nghiệp rất có ích. Kênh trực tuyến này giúp minh bạch hoá thông tin sản phẩm với khách hàng. Việc rà soát kỹ các chỉ tiêu giúp cơ sở tự tin đưa lô hàng vào siêu thị. Đừng bỏ sót thành phần nào.

Hướng dẫn cách tính toán từ phiếu kiểm nghiệm thực tế

Kết quả từ phòng lab thường được tính mặc định trên 100 g khối lượng sản phẩm. Tuy nhiên, bao bì thực tế có thể đóng gói theo khẩu phần nhỏ 30 g hoặc 50 g. Để xác định con số cho mỗi khẩu phần, anh chị áp dụng quy tắc tam suất cơ bản. Ví dụ phiếu xét nghiệm ghi nhận 15 g chất béo trong 100 g thực phẩm thì gói snack 30 g sẽ chỉ chứa 4.5 g chất béo.

Khi thiết kế bảng thông tin, anh chị nên trình bày số liệu theo hai cột song song. Một cột dành cho 100 g tiêu chuẩn và cột còn lại ghi rõ theo khẩu phần ăn. Cách làm này bảo đảm tính minh bạch theo hướng dẫn an toàn thực phẩm từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Hệ số cơ bản quy định 1 gam đạm hoặc 1 gam carbohydrate sinh ra 4 kcal năng lượng. Trong khi đó, 1 gam chất béo sẽ cung cấp mức nhiệt lượng khoảng 9 kcal. Anh chị nên lập bảng tính riêng để tự động hoá toàn bộ phép tính chuyển đổi này. Quy trình chuẩn giúp tránh sai lệch số liệu trước khi gửi bản in hàng loạt. Mọi phép tính phải lưu lại.

Quy định pháp lý về ghi nhãn dinh dưỡng hiện nay

Quy định nhãn bao bì hiện nay căn cứ theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP của Chính phủ. Nội dung này tiếp tục được sửa đổi qua văn bản Nghị định 111/2021/NĐ-CP. Bao bì hợp quy bắt buộc ghi rõ tên hàng hoá, tên địa chỉ cơ sở, định lượng, ngày sản xuất, hạn sử dụng và thành phần.

Thông tư 29/2023/TT-BYT hướng dẫn chi tiết cách ghi thành phần dinh dưỡng theo Bộ Y tế. Quy định này đưa ra khung tham chiếu thống nhất cho các cơ sở chế biến thực phẩm. Nhà sản xuất cần chủ động khai báo trung thực các nguyên liệu cốt lõi trong sản phẩm.

Nhiều mặt hàng truyền thống hiện nay vẫn chưa nêu mốc thời gian bắt buộc áp dụng. Tuy vậy, việc chuẩn hoá sớm bao bì giúp cơ sở tránh lãng phí tiền bạc in ấn. Anh chị nên tra cứu văn bản gốc tại trang thông tin Cục An toàn thực phẩm. Cần làm đúng ngay từ đầu.

Những lỗi hay gặp khi làm nhãn dinh dưỡng tại xưởng nhỏ

Trong lớp Hồ sơ tự công bố sản phẩm và giấy phép an toàn thực phẩm, mình thấy nhiều lỗi phổ biến. Điển hình là sự nhầm lẫn giữa hai đơn vị năng lượng kcal và kJ. Một số nơi còn ghi nhầm hàm lượng natri bằng gam thay vì miligam nhỏ bé. Đây là những thiếu sót phản ánh khâu rà soát hồ sơ chưa chặt chẽ.

Nhiều người làm vội nên áp dụng sai hệ số chuyển đổi các chất dinh dưỡng. Sai sót này khiến số liệu năng lượng chênh lệch so với khối lượng thực tế. Nếu dùng sai kỹ thuật phụ gia thực phẩm, món ăn sẽ giảm nhanh chất lượng. Tương tự, việc bỏ qua hoạt độ nước cũng làm sai lệch thành phần dinh dưỡng.

Trước khi in hàng loạt, cơ sở cần đối chiếu con số thiết kế với phiếu kiểm nghiệm. Bước kiểm tra kỹ lưỡng này giúp loại bỏ hoàn toàn các lỗi đánh máy sai sót. Nếu còn băn khoăn, anh chị hãy đọc chuyên mục Chế biến và bảo quản. Không đi sao chép.

Xem tiếp: chuyên mục công nghệ thực phẩm, quy định ghi nhãn thực phẩm.

Thuật ngữ liên quan

• Chất bảo quản thực phẩm là gì: Nhóm phụ gia ức chế vi sinh vật, cần dùng đúng liều lượng.
• nhân viên qc thực phẩm: khái niệm đứng cạnh trong quy trình.
• gmp là gì: hay bị nhầm với mục này.